Tuisonderrig

‘n Skoolkamer

So dikwels hoor ek nuwe tuisskolers vra vir hulp of idees om hul skoolkamer in te rig. Baie voel benoud, omdat hulle nie ‘n ruimte vir ‘n skoolkamer het nie.

Wel die goeie nuus is; jy het nie ‘n skoolkamer nodig nie! Vir die eerste keer het ons nou ‘n “skoolkamer”. Of soos my jongste dit noem “die biblioteek”. Vir 13 jaar was dit wat ons vir skool gebruik het hier, daar en oral waar ek ‘n gaatjie kon kry om dit te bêre.

Natuurlik geniet ek die nuwe ekstra vertrek. Ek kan al ons boeke, kunsgoed en opvoedkundige produkte saam bêre. Dit voel vir my asof daar meer orde is. Dis makliker om die huis netjies(er) te hou. Maar buiten daarvoor is die realiteit dat ons steeds die huis (en erf) vol leer.

Die kinders verkies dit steeds om rondom die eetkamertafel saam te werk. Of buite by die stoeptafel. Ons krul steeds op die bank op om stories te lees. Of kies ‘n lekker son / koeltekol (afhangende van die weer) daarvoor. Hulle hou hul steeds met projekte besig in hul kamers of in die motorhuis of tuin.

“Die biblioteek” is wel ‘n lekker plek om te gaan wegkruip as jy bietjie stilte soek (wel tot iemand jou daar ontdek). En vir die eerste keer kan die kinders ‘n spel Monopoly of skaak daar begin en dit los tot later, sonder dat dit weg gepak hoef te word voor ete. En die lessenaar het ‘n kunsstasie geword waar hul net weer kan aangaan wanneer hul lus het.

‘n Skoolvertrek is dus ‘n heel handige ding, solank jy besef dis nie ‘n noodsaaklikheid of dat leer net daar kan gebeur nie!

Categories: Tuisonderrig | Sleutelwoorde: | Lewer kommentaar

Leer jou kind lees

2021 lê en loer vir ons en daarmee saam is menigte nuwe tuisskoolma besig om kop te krap oor hoe om haar kind te leer lees volgende jaar. Ek weet nie van julle nie, maar met my oudste het dit behoorlik my broek laat bewe. Wie van ons besef nie die belangrikheid van lees nie? Is dit nie die basis waarop alle leer gebou word nie?

En dan kyk jy rond en sien al die peperduur leesprogramme, wat net jou vrees bevestig dat om kinders te leer lees ‘n ingewikkelde storie is. Word dit nie immers bevestig deur die groot persentasie kinders wat met lees probleme spook nie?

Om dinge te vererger word jy gebombardeer met botsende raad. Gebruik hierdie sigwoorde. Nee, leer hul eerder foneties lees. Beter nog meng die twee. Die een beweer jy kan jou 4 jare leer deur op als in die huis woorde te plak, ander sê wag tot later. Dis genoeg om jou hare uit jou kop te kan trek.

Voor jy hol vir die berge, dit is makliker as wat jy dink.

So hier was my antwoord aan een van vele ma’s wat met al die vrae rondloop.

Ek dink die botsend raad het 2 oorsake.

Eerstens het ons ‘n prestasie gedrewe samelewing geraak. Die arme kinders is nog in doeke dan wil ons kyk wie se kind kan die eerste sit, kruip, loop of van die doeke af kom. En kort voor lank begin jy dink daar is fout met jou kind as hy nie ook so vroeg iets kon doen nie.

Die gevolg is dat ons vroeër en vroeër wil hê kinders moet kan lees en deur ander akademiese hoepels spring. Die ironie is dat ons juis in die proses krities belangrike dinge deur die krake laat glip. Onder 7 moet ons fokus wees om die vastibulere stelsel en om propriosepsie te ontwikkel wat so krities is vir latere lees en wiskundige begrip (dit het alles te doen met fisiese aktiwiteite en buite speel tyd). Ons moet werk aan speel, sodat kinders probleem oplossing en kreatiewe denke kan ontwikkel. In my opinie is dit juis die tekortkoming wat veroorsaak dat so baie kinders deesdae leerprobleme het. Hulle kan nie die mas op kom nie, want hulle is fisies nie sterk genoeg vir die uitdagings nie.

Tweedens is meeste leesmetodes gegrond op hoe om Engels te leer lees. Engels is ‘n uitdagende taal om te leer lees. Daar is net te baie woorde wat geleen is uit ander tale en waarvan die spelling nie foneties sin maak nie. Om bloot die kinders foneties te leer is dus ‘n lang opdraande stryd en gevolglik het hul met allerhande planne vorendag gekom om kinders vroeër te kry om die woorde te kan lees.

Afrikaans is genadiglik nie dieselfde nie. Ons het nie allerhande “tricks” nodig om ons kinders te leer lees nie. Hulle het bloot die bou blokke nodig. As hul die klanke van die verskillende letters ken en hul ore geoefen is (hul fonetiese bewustheid het) gaan die res self in plek val. Jy gaan nie ‘n duur kurrikulum nodig het nie, jy gaan nie ure hoef te swoeg en sweet nie. Dit gaan net gebeur. En ja, as dit gebeur gaan jy nog geduldig moet saam met hul sit terwyl hul stadig klank en jy gaan hul belangstelling moet aanmoedig deur saam te lees, sodat die storie nie vervelig en uitputtend raak nie. Maar dis dit. Jy’t net tyd en geduld nodig.

Maar net soos magietyd jou baba gehelp het om fisies sterk genoeg te raak vir sit en kruip, is daar eenvoudige dinge wat jy kan doen om lees vir hulle makliker te maak.

Die eerste is om te fokus op fisiese ontwikkeling soos ek hier bo genoem het. Genoeg buite tyd; swaai, rol, hang, sodat hul onder andere ruimtelike bewustheid kan ontwikkel. Dit help om te verstaan dat hoe ‘n letter geskryf is op die bladsy belangrik is (‘n p en d is dus nie dieselfde letter net onderste bo nie, ‘n b en d is nie dieselfde letter net gespieëlbeeld nie). En sodat hul kan leer om van links na regs te lees en die reël kan volg.

Die tweede is om hul woordeskat te bou sodat dekodering van die woorde wat hul moet lees makliker is. Dis makliker om ‘n woorde te herken wat jy reeds ken as om ‘n woord wat jy nog nooit gehoor het nie te lees. Voorlees is die eenvoudigste manier om woordeskat te bou. Om nie te praat van al die ander voordele wat dit inhou nie.

Die derde is om hul ore te oefen. Kan hul hoor met watter klank begin ‘n woord, of watter woorde rym met mekaar. Om rympies te lees en woordespeletjies te speel help baie hiermee. Wat sien jy wat met ‘n “k” begin? En maak saam lawwe rympies op.

En voor jy jou oë uitvee sit jy met jou hande in jou hare, omdat hul nie hul neuse uit ‘n boek kan hou nie.

Geniet die avontuur. Dis so ‘n kosbare tyd saam, maak die beste van elke oomblik eerder as om nou al in akademie verstrengel te raak.

NS. Loer gerus na https://lomi.co.za/2014/01/24/letter-pret/ en https://lomi.co.za/2014/04/03/letter-pret-2/ as jy na idees soek om klanke te leer.

Categories: Tuisonderrig | Sleutelwoorde: , , | Lewer kommentaar

Kweek belangstellings

My kinders het nog altyd ‘n goeie idee gehad waarin hul belangstel. Van dit wat hul elke jaar wil leer tot die projekte wat hul aanpak. Dikwels het mense al gevra wat ek doen om dit reg te kry.

Ek het al heelwat hieroor kop gekrap, want ek kon nooit dink wat dit is wat hul belangstelling prikkel nie. Uiteindelik het ek besef dis nie wat ons doen nie, maar juis dit wat ons nie doen nie.

So wat doen ons nie?

1. Die kinders se middae is nie volgepak met aktiwiteite nie. My kinders mag net 1 aktiwiteit/sport elke jaar kies. So 2 jaar terug het die oudste 2 ook begin met musiek een keer ‘n week, maar die jaar was dit ook na die maan.

2. Ons vakansies is nie besig nie. Ek beplan nie uitstappies na plekke of allerhande aktiwiteite nie. Ja, ons is vervelige soort mense. Ons kuier saam met vriende (ook nie elke dag nie) en verder hou elkeen homself besig.

3. Ek skeduleer nie my kinders se dae nie. Ons het ‘n los roetine. Bybelstudie en lees na ontbyt, na middagete lees ons oor ‘n komponis, lees ‘n stuk uit “Exploring creation” (ons wetenskap) of “Kinders van die Wêreld” (ons aardrykskunde/geskiedenis/kultuur/godsdienste studie). En laat middag is sport. Die res van die tyd is hulle self in beheer. Hulle besluit wanneer hulle die week se wiskunde en kopieerwerk gaan inpas. Hulle besluit wanneer hulle hul huiswerk (opruim en skoonmaak werk) gaan doen. Wanneer hul musiek oefen, lees, speel ens.

4. Ons besit nie ‘n TV nie. Om voor die TV te lê is dus nie ‘n opsie nie. Ja, naweek aande geniet ons dit om as gesin saam ‘n episode uit ‘n reeks te kyk of soms ‘n fliek. Ons geniet natuurreekse of om te sien hoe goed werk. Tog is dit heelwat lekkerder om saans elk met ‘n boek op te krul of ‘n speletjie te speel

5. Die kinders het nie selfone of tablette nie. Ons 13 jarige het met lockdown ‘n antieke tablet gekry waarop hy eboeke kan lees en na musiek luister. O, en dit het darem ‘n sakrekenaar waarmee hy berekeninge kan maak. Die kinders spandeer dus geen tyd aan speletjies / kuier op ‘n toestel nie.

6. Ek hou nie kinders besig nie. Ek het genoeg goed wat my besig hou. As hul werklik verveeld is weet hul hul kan maar kom vra en ek sal ‘n werkie iewers vir hul hê. Dit is dus vir hul heelwat makliker om eerder self iets uit te dink.

Ek dink daar is hope oulik aktiwiteite en programme daar buite waaruit ons kinders kan leer, maar ek glo “less is more”. Kinders het tyd nodig om net te wees. Om tyd te hê om net rond te sit en self te besluit wat is volgende. Hulle moet kan verveeld wees! Hulle moet hulself kan ontdek en gemaklik op hul eie kan wees.

Iewers in daardie verveelde oomblikke gebeur daar iets wonderlik. Hul ontdek wat hul gelukkig maak, waarin hul belangstel. Hul raak nuuskierig. En dan juis omdat hulle oorvloedig tyd het het hul tyd om aan daardie belangstelling te skenk.

Dit klink baie eenvoudig, maar in ‘n wêreld waar FOMO (Fear of missing out) ‘n ernstige probleem is, is dit nie altyd maklik nie. Mens moet ‘n wilsbesluit neem om van die gebaande weg, van hardloop van een dinge na die volgende, af te klim. As jy dit kan reg kry is die eindresultaat egter pragtig en RUSTIG. Want dis nie net die kinders wat dan tyd het vir wees nie, maar jyself ook.

Categories: Alles in 'n dag, Tuisonderrig | Sleutelwoorde: , | 4 Kommentaar

Die Storiehoekie

Ek was stil die laaste tyd. Gedeeltelik is dit omdat my kreatiwiteit laag was en gedeeltelik omdat my 11 jarige my rekenaar oorgeneem het.

Sy droom daarvan om eendag soos Laura Ingles Wilder te kan skryf en het in lockdown begin om stories te skryf. Die eerste storie het sy neergeskryf en toe oorgetik, maar daarna het sy die stories van die begin af getik. Dit was ‘n pynlike stadige proses, tog begin sy stelselmatig vinniger tik.

IMG_1326IMG_1326

Ek moet sê haar spelling verstom my. Ek het altyd geweet sy spel goed, maar nooit besef hoe goed nie! Ons sal beslis egter nog bietjie moet werk aan leesteken gebruik!

Elkeen van die stories het ook ‘n prent (of twee) bygekry wat sy in GIMP geredigeer het. Wat natuurlik nóg tyd op my rekenaar in beslag geneem het.

En tussen deur het sy liedjies begin skryf om by die stories te pas. (Ja, julle mag maar met my ore simpatiseer!). Sy skryf ook in die tyd Lockdown is Awful. (https://web.facebook.com/100110371788965/videos/716389355881950/?t=0)

Sy kry toe die plan om die stories te begin verkoop as luister- en leesstories. So skop die volgende fase toe af. Al die stories en liedjies moet opgeneem word. Met die redigering van die mp3’s moet ek nog help, maar ek vermoed een van die dae gaan sy die ook op haar eie baasraak.

Dit is alles tyd wat my rekenaar nie myne was nie. En net as ek dink ons is amper klaar met ‘n storie en kan dit begin verkoop (en ek weer my rekenaar terug eis), begin sy skryf aan nog een en wil net gou die ook klaar maak.

Intussen ontdek sy stories wat ek jare terug vir hulle geskryf het op die rekenaar en besluit die moet ook opgeneem en geïllustreer word.

Natuurlik kort sy ook ‘n kenteken en besluit om die uit klei te maak.

Na maande se swoeg en sweet (en hope nuwe dinge leer) het sy uiteindelik Salomie se Storiehoekie geskep. Julle kan gerus gaan luister na uittreksels uit haar skeppings by https://web.facebook.com/Salomie-se-Storiehoekie-100110371788965/.

Haar eerste kliënt was haar kleinsus wat een van haar stories gekoop het. Ek vermoed sy gaan nie juis baie kliënte hê in die huidige ekonomie nie, maar hierdie was so ‘n ongelooflike leerproses! En sy het hope pret gehad. Om nie te praat dat dit die laaaaang ure tuis korter help maak het.

Categories: Alles in 'n dag, Tuisonderrig, Uncategorized | Sleutelwoorde: , , | 1 Kommentaar

Vreugde van tuisonderwys

Vir jare voel ek al dat die grootste vreugde van tuisonderwys is dat dit rondom jou gesin aanpas (en nie julle rondom die skool nie).

As die kinders siek is kan ons almal eers gesond word voor ons aan beweeg. As daar een of ander ontwrigting is soos ‘n nuwe baba in die huis of ons verhuis dan pak ons eers die werk weg vir ‘n paar weke of selfs ‘n maand of 2. Ons kan ons program rondskuif en aanpas. Vakansies skuif en ekstra werk in sit indien nodig. Lees voort

Categories: Tuisonderrig, Uncategorized | Sleutelwoorde: | Lewer kommentaar

Skool tuis

Op die oomblik voel baie ouers oorweldig. Die een helfte is oorweldig met die baie werk wat die skool huis toe gestuur het. Baie gesinne is nie ingerig om dit als tuis te doen nie. Hulle het nie noodwendig internet beskikbaar (of ‘n konneksie wat vinnige genoeg is vir al die lesse op Zoom ens nie) of ‘n drukker met ink en papier nie. Of dalk is jy ‘n noodsaaklike dienste werker wat nie heeldag tuis is om skoolwerk met jou kind(ers) te doen nie. Die ander helfte is oorweldig juis omdat die skool nie werk gestuur het nie en hul benoud is dat hul kinders agter gaan raak. Lees voort

Categories: Tuisonderrig, Uncategorized | Sleutelwoorde: , , , | 3 Kommentaar

Hoogtepunte van 2019

So het nog jaar verby gevlieg! Elke jaar voel dit vir my asof ons nie veel bereik het nie. En dan gaan sit ek om ons hoogtepunte neer te skryf en staan verstom. Hierdie uitstappie help my om perspektief oor die jaar te kry. Om nuwe moed vir die nuwe jaar en sy uitdagings te skep. Dis so maklik om terwyl mens in die jaar en sy dinge vasgevang is dit mis te kyk wat ons als bereik het. Lees voort

Categories: Alles in 'n dag, Graad 4, Graad 6, Graad R, Tuisonderrig, Uncategorized | Sleutelwoorde: , , | 1 Kommentaar

My lees eksperimente

My ondervinding om kinders te leer lees se steekproef is maar 3 groot. Wat ek wel uit die 3 wys geword het is dat nie een van hulle op dieselfde manier (of ouderdom) geleer lees het nie. Dit spreek nou nogal boekdele, aangesien hulle uit een gesin kom en dus geneties gewys nader aanmekaar is as ‘n klaskamer vol kinders. Hoe kan ons verwag dat ‘n uiteenlopende klas vol kinders almal saam deur die lees proses gaan gaan teen dieselfde spoed?

Ek het al voorheen geskryf oor die oudste 2, so ek sal hier net ‘n vinnige opsomming gee. Lees voort

Categories: Graad 1, Graad R, Ons lees, Tuisonderrig, Uncategorized | Sleutelwoorde: , , , , | Lewer kommentaar

Uitdagings

Elke jaar het mos maar sy eie uitdagings. Die jaar het dit egter vir my gevoel asof ek net nooit genoeg tyd het nie! Gewoonlik begin ek darem grondvat as die eerste kwartaal verby is, maar dit het net nie die jaar gebeur nie. Julle het dit seker ook agter gekom aan die hoeveelheid wat ek geblog het (of dan nou nie geblog het nie). Dit het my baie lank geneem om te besef wat die oorsaak van die tyd te kort was.

Ons bly ‘n ent uit die dorp wat in en uit ry vir buitemuurs ingewikkeld maak. Soos my 3 groter word beteken dit egter ook dat hulle langer en langer tye by buitemuurs spandeer. Julle ken die storie, ‘n aktiwiteit begin by 1 uur ‘n week, raak 2 ure per week en voor jy weer sien neem dit meer en meer tyd in beslag. Natuurlik help dit nie dat daar 3 van hulle is gekarwei moet word nie. Lees voort

Categories: Tuisonderrig, Uncategorized | Lewer kommentaar

Die nadele van tuisonderwys

Mense is dikwels op soek na die nadele van tuisonderwys. Hulle soek gewoonlik op die verkeerde plekke. Hulle dink aan goed soos sosialisering, akademie, nagraadse studie, werk eendag… Dis nie waar die haakplekke lê nie.

Maar alles in die lewe het voor en nadele. So hier is ‘n paar van die nadele  vir die wat nog wonder of hulle wil tuisskool of nie. Lees voort

Categories: Tuisonderrig | Sleutelwoorde: , , | 2 Kommentaar

Create a free website or blog at WordPress.com.